POLÍTIKA: KONFLITU NO KOOPERASAUN

Liafuan polítika la’ós termu foun iha sosiedade nia le’et. Sidadaun sira iha luron ninin foinsa’e, ferik no katuas halibur malu hodi ko’alia kona-bá polítika. Iha moris loroloron nian, polítika sai asuntu ne’ebé ema barak ko’alia, liu husi televizaun, rádio, jornál, media sosiál no notísia sira iha internet. Atividade sira iha nasaun ida nia laran sempre iha relasaun ho polítika.

Aristóteles nu’udar matenek nain boot ida husi Gregu, nia hateten nune’e, “man is by nature a political animal,” iha liafuan seluk, “ema nia natureza ne’e animal polítika.” Ema la moris mesak de’it iha sosiedade nia laran. Atu dehan katak ema presija no tulun malu. Tan ne’e, mak ema harii família, komunidade, sosiedade no nasaun. Aristóteles hakarak fó énfaze katak polítika ne’e eziste atu haree ema hotu nia nesesidade komun. Liafuan “polítika” mai husi lian Gregu, “politikos”, Signifika “Sidadaun ne’ebé hela iha “polis”. Baibain ne’e, “polis” refere ba ‘sidade’ no mós iha sentidu ne’ebé luan katak sosiedade organizada.

Polítika ne’e iha tanbá ema la konkorda malu. La konkorda malu iha opiniaun, idea, hanoin, no razaun. Diskusaun mosu tanbá individu ka grupu la konkorda malu. Oinsá atu moris di’ak? Oinsá atu fahe rekursu sira? Oinsá atu fahe pozisaun? Hanoin diferente lori ema ba ambiente polítika nian hodi buka solusaun no diskusaun sira hodi bele hamosu idea no hanoin foun. Iha liafuan seluk, simplesmente, polítika ne’e hanesan atividade sosiál ida. Jeralmente, ema hotu hakarak hetan moris di’ak. Tan ne’e, ema hotu halo esforsu maka’as no boot hodi atinji mehi ba moris di’ak.

Nune’e, polítika ligadu ho fenómena konflitu no kooperasaun (servisu hamutuk). Iha sorin seluk, rival nia opiniaun ne’ebé la hanesan, hakarak la hanesan, kompetisaun nesesidade, interese la hanesan, no la iha konkordansia kona-bá regras sira oinsá ema atu moris di’ak. Konkluzaun, konflitu: kompetisaun entre forsa rua ne’ebé kontra malu, opiniaun diferente, preferensia ka interese. Kooperasaun: servisu hamutuk, atiniji meta liuhusi asaun koletiva.

Comments

Popular Posts